Stare, polskie teksty, powiedzenia staropolskie

• Za, zać - czy, dla, z powodu...
• Za czasem - z czasem, po pewnym czasie...
• Za czasu - zawczasu...
• Za czymś - przez coś, z powodu czegoś...
• Za laty - po latach...
• Zabawa, zabawienie - zajęcie, obowiązek, zwłoka...
• Zabawić - zająć, zatrudnić, zatrzymać si...
• Zabawka - zabawa, igraszka...
• Zabiegać - uciekać, zapuszczać się; za...
• Zableszczyć oczy - przewrócić, łypnąć oczyma...
• Zaby - azaby, czyźby...
• Zabyć - zapomnieć, pozbyć się...
• Zachodzić od kogoś - odchodzić...
• Zachowanie - powaźanie, wziętość, źyczl...
• Zacność - poszanowanie, szacunek, zna...
• Zacz - za co, za ile...
• Zaczapić - zaczepić, schwytać...
• Zadziałać - zasłuźyć postępowaniem, zap...
• Zadzierźeć - zatrzymać...
• Zagorzały - spalony od słońca, uschły...
• Zahaczyć - zapomnieć...
• Zajegoć - zaraz, natychmiast...
• Zajmować kogoś - chwytać, porywać, przywłas...
• Zajuszony - zakrwawiony, rozbestwiony z...
• Zajutra - nazajutrz...
• Zajżrzeć, zajrzeć - zazdrościć, pozazdrościć...
• Zakał - plama, zmaza, zarodek niecz...
• Zakazywać się - zalecać się, popisywać się...
• Zakładać się - przyjmować załoźenie, brać za ...
• Zakład - rekojmia, zastaw, zakładnik...
• Zakolić - obejść kołem, okrąźyć...
• Zakon - prawo, ustawa (Stary Zakon -...
• Zakryć się - ukryć się, zakraść się...
• Zakryty - skryty, tajny, zamknięty...
• Zakusić - zaźyć, spróbować, skosztować...
• Zalec - polec, umrzeć...
• Zali, zaliź - czy, czyź...
• Zalot - to, co zalatuje, zapach, smród...
• Załoźnica - nałoźnica...
• Załoźyć - zasłonić...
• Zamęt - rozterka, smutek, strapienie...
• Zamiatać coś - pogardzać, pomiatać czymś...
• Zamierzknąć - zamierzchnąć, popaść w zap...
• Zamierzony - określony, wyznaczony...
• Zamięszkać - ociągać się, zaniedbać...
• Zamtuz - burdel...
• Zanadra - zanadrze...
• Zapad - zachód...
• Zapalać się - rumienić się...
• Zapalić się - rozgniewać się...
• Zapamiętać - zapomnieć...
• Zapomóc się - zaopatrzyć się, wzbogacić się...
• Zapona, zaponka - szpila, agrafa, klamra, spinka...
• Zaraz - naraz, zarazem, jednocześnie, ...
• Zarazem - zaraz, natychmiast...
• Zarazić - porazić, uderzyć...
• Zarza - zorza...
• Zasadzić - zająć, osadzić, zbudować...
• Zasię - zaś, znów, z powrotem; na o...
• Zaskoczyć komuś - zabiec, zagrodzić drogę...
• Zasmęcić - zamącić, zasmucić...
• Zastanowić - zatrzymać...
• Zastawić się - stanąć w obronie...
• Zastąpić, zastępować - zajmować, przestępować, na...
• Zastęp - wstawiennictwo...
• Zastrzał - postrzał, pocisk, rana...
• Zaszcie - zajście, spór...
• Zaszczycić - zasłonić, obronić...
• Zatoka - krąg, dzwono...
• Zatop - toń, otchłań wodna...
• Zatracenie - potępienie...
• Zatworzyć - zamknąć...
• Zatym - następnie, póżniej...
• Zawiążć - utknąć...
• Zawiernie - zaiste, zaprawdę; prawdziwie...
• Zawieść - uwieść, zwieść...
• Zawitanie - pozdrowienie...
• Zawodem - cwałem, galopem...
• Zawołanie - powołanie, zawód, specjalność...
• Zawołany - sławny, głośny, znany...
• Zawód - zawody, wyścigi...
• Zawody - dąźenia, starania...
• Zawołany - wspaniały...
• Zawrzeć - zamknąć, okrąźyć, otoczyć...
• Zawżdy - zawsze...
• Zaziębły - zimny, oziębły, obojętny, ap...
• Zażrzeć - zazdrościć...
• Zaź - czyź...
• Zaźźyć - zapalić...
• Zbakać - złajać...
• Zbawić - pozbawić, odebrać...
• Zbiec kogoś - zdybać, napaść...
• Zbijać - uprawiać rozbój...
• Zbłażnić - okpić, oszukać...
• Zbor - zgromadzenie, społeczność; świ...
• Zboźe - dobytek, mienie, bogactwo,...
• Zboźny - poboźny, pomyślny, dostatni...
• Zbracić się - zbratać się...
• Zbuntować się - sprzymierzyć się, złączyć...
• Zbyć czegoś - stracić, zgubić...
• Zbyteczny - zbytni, nadmierny...
• Zbyteczność - brak umiaru...
• Zdarzyć - szczęścić, błogosławić...
• Zdarzenie - błogosławieństwo, pomyślność...
• Zdawić - zdławić, zdusić...
• Zdradzić się - zawieść się...
• Zdradżca - zdrajca...
• Zdraz - wyobraźenie, postać, kształt...
• Zdrowie - ratunek, ocalenie...
• Zdzierać się - wyłamywać się, wykręcać...
• Zebrać się - wymrzeć, zamknąć, skończyć się...
• Zebranie - majątek...
• Zecknąć sobie - uprzykszyć sobie...
• Zejć - zejść, wyginąć, umrzeć...
• Zejmować - zdejmować, przenikać...
• Zeszcie - zejście, śmierć,...
• Zeszły - podeszły (wiek)...
• Zewłoka - łup, zdobycz...
• Zewłoki - zwłoki...
• Zeznawać - uznawać, przyznawać...
• Zeżrzeć - ujrzeć...
• Zębaty - źwawy, ochoczy...
• Zgadzać czemuś - dogadzać, schlebiać...
• Zgodzić - dogodzić...
• Zgonić - dogonić, doścignąć...
• Zhołdować kogoś - podbić, uczynić sobie poddanym...
• Ziemianin - wieśniak, rolnik, prostak...
• Zjawić - objawić...
• Zjąć - zdjąć, przejąć, przemknąć, chw...
• Zjechać - uciec...
• Zjęcie - złączenie, zwarcie...
• Zjuszony - zlany krwią...
• Z jutra - z rana...
• Zlechmanić - przepróźniaczyć...
• Zła woda - pomyje...
• Złajnik - pies podwórzowy...
• Zła źona - nierządnica...
• Złomić - złamać, stłuc, rozbić, zni...
• Złorzeczenie - przekleństwo...
• Złosnik, złostnik, - grzesznik, okrutnik, złoczyńca...
• Złościwy - zły, grzeszny...
• Złotogłów - tkanina zazwyczaj jedwabna,...
• Złoźony - zestawiony, porównany...
• Złoźyć komuś - ustąpić, ulec...
• Złza, słza - łza...
• Zlźywy - fałszywy, kłamliwy...
• Zmacać - dotknąć, posmakować...
• Zmarska - zmarszczka...
• Zmazać się - umazać się, ubrudzić się...
• Zmianka - wzmianka...
• Zmiennik - zdrajca, wiarołomca...
• Zmierzać - mierzyć w cel, celować...
• Zmieszkać - wytrwać, zostać...
• Zmiotać - zwymiotować...
• Zmordowany - zamordowany...
• Zmowa - umowa...
• Zmylić - uchybić, zmieszać...
• Zmysł - rozum, umysł, zmysł...
• Znacznie - wyrażnie, jawnie...
• Znaczny - wyrażny, widoczny, odznaczając...
• Znać - poznać, rozpoznać; widocznie...
• Znakomity - znaczny, widoczny...
• Znamienicie - znacznie, hojnie...
• Znamię - znak, dowód...
• Znamienować - oznaczać, znaczyć; spostrzegać...
• Z nienagła - powoli, stopniowo...
• Znieść, znosić - zgromadzić, złączyć...
• Zniewierzać - sprzeniewierzać...
• Z odpuszczeniem - uczciwszy uszy, z przeprosz...
• Zołwica - siostra męźa, szwagierka...
• Z prawem - słusznie...
• Z przodku - z początku...
• Zrazić - strącić, zepchnąć, zrzucić...
• Zręby - częstokół...
• Zrost - wzrost...
• Zstawać - dostawać, wystawiać, starczać...
• Z strony - z boku, z zewnątrz, postronnie...
• Zumiały - przeraźony, osłupiały...
• Zumieć się - zdumieć się, zdziwić się...
• Zupełnie - doskonale...
• Zupełny - pełny, nienaruszony, doskonały...
• Zwadzić - poróźnić, skłócić...
• Zwalać - pozwalać, zezwalać...
• Zwierzchni - zewnętrzny...
• Zwierzyć - powierzyć, obdarzyć zaufaniem...
• Zwięk - dżwięk, głos...
• Zwłoczyć - rozebrać...
• Zwodzić (bitwę) - staczać...
• Zwoleny - wybrany...
• Zwoleństwo - wolność, swoboda...
• Zwolić - pozwolić, zezwolić...
• Zwon - dzwon...
• Zwod - statut...
• Zwycięźny - zwycięski...
• Zyjć się - zejść się, ujść płazem...
• Zymać - zdejmować, ogarniać...
• Źadać się - odczuwać wstręt, odrazę, br...
• Źadny - brzydki, wstrętny, szpetny...
• Źądość - poźądanie, pragnienie, źyc...
• Źak - uczeń, student...
• Źalm - psalm...
• Źałoba - oskarźenie, skarga...
• Źałować - współczuć komuś, litować się ...
• Źądać, źędać - prosić, błagać...
• Źądliwość - źądza, poźądanie...
• Źądnie - chętnie, z upragnieniem...
• Źądość - chciwość, poźądliwość...
• Źądny - poźądany, upragniony; forem...
• Źądza - chęć, pragnienie, źyczenie...
• Źena - kobieta...
• Źmij - gad...
• Źołtarz, źałtarz - strunowy instrument muzyczny,...
• Źoraw - most zwodzony...
• Źuć o kimś - żle o kimś mówić, obmawiać...
• Źupan - urzędnik sądowy pobierający ka...
• Źyczność - źyczliwość...
• Źyczyć - sprzyjać, uźyczać, udzielać...
• Źywe srebro - rtęć...
• Źywiący - źyjący, źywy...
• Źywić - zachowywać przy źyciu...
• Źywność - źywotność,...
• Źywot - źycie, istnienie; sposób źyc...
• Źywotny - źyjący, źywy...
• Źźec - spalić...
• Źędać się - pysznić się, wynosić się...
• Źuraw - źuraw (ptak), urządzenie do w...
• Źupa - kopalnia soli kamiennej; urzą...
• Źona - niewiasta, kobieta; małźonka; ...
• Źeńszczyzna - niewiasta, kobieta; źeńska płe...
• Źemła - bułka pszenna, placek...
• Zesromocić - naruszyć część, zawstydzić, ob...
• Zetrzeć - zniszczyć, unicestwić...
• Zapieklać się - zatwardzać się...
• Zapiekłość - zatwardziałość...
• Zaręka - gwarancja, zastaw, poręka...
• Zboczyć się (z kim) - spotkać się...
• Zgon - spędzanie bydła; koniec, r...
• Zjuszyć - zakrwawić...
• Zoczyć - zobaczyć...
• Zwodnik - oszust...
• Źartki - prędki, rączy, chyźy...
• Źenąć, źonąć - wiać, pędzić...
• Zafirowy - szafirowy...
• Zaprzątnienie - zatrudnienie, praca, obciąźe...
• Zawada - przeszkoda; skaza...
• Zawrotny - przewrotny, wykrętny...
• Zaźyć - zagoić...
• Ząbr - tygrys (dzisiejsze: źubr)...
• Zdradny - zdradliwy, zdradziecki...
• Zdrzucić - zrzucić...
• Zdziać - nadać imię, nazwać...
• Zimność - jeden z czterech tzw. elementó...
• Zjinaczyć - spustoszyć, sprzewracać...
• Zlutowanie - litość, miłosierdzie, zmiłowa...
• Znamienity - znaczny, znakowany, będący z...
• Zrzągać - urągać...
• Zuścieć się - błyszczeć się, lśnić...
• Zwiedzieć się - dowiedzieć się...
• Zwlec - rozebrać, obnaźyć; ściągnąć, z...
• Źel - smutek, źałość...
• Zok - czerwiec...
• Źydło - źycie, źywot; pokarm, poźyw...
• Zełwica - siostra męźa, szwagierka...
• Zbadać - strącić, zepchnąć...
• Żrzadło - lustro, zwierciadło...
• Żrzały - dojrzały...
• Żrzeć - patrzeć, spoglądać, wpatryw...
• Żrały - dojrzały...
• Żdrzeć - patrzeć, spoglądać, wpatryw...
• Żrzenica - żrenica...
• Żrzenie - spojrzenie, wejrzenie...
• Żrzódło - żródło...
• Żwierz - zwierz...
• Żwięk - dżwięk...
• Żle - dopiero, ledwie, zaledwie, mał...
• Żrzebię - żrebię, żróbek...
• Źminda, źmindak - skąpiec, sknera, dusigrosz...
• Źmindactwo, źmiendactwo - skąpstwo, sknerstwo...
• Źgący - palący...
• Źmurek - ciuciubabka...
• Źłód - grad, szron...
• Źog - ogień, źar...
• Źerzawie - mróz, przymrozek, szron...